oktober 2022

“Pijn is onvermijdelijk, lijden is optioneel”

Wat is eigenlijk het verschil tussen pijn en lijden? Pijn heeft een directe oorzaak: zoals verdriet of somberheid als gevolg van bijvoorbeeld ziekte, een sterfgeval of ontslag. Pijn is een onvermijdelijk onderdeel van het leven, maar natuurlijk niet fijn. Daarom proberen we vaak manieren te vinden om dit te voorkomen of verminderen. Binnen ACT (Acceptance and Commitment Therapy) noemen we deze manieren controlestrategieën, onderverdeeld in grofweg vier categorieën:

1) Afleiding: je probeert jezelf af te leiden van nare gevoelens of gedachten door bijvoorbeeld tv te kijken, te shoppen of hard te werken.

2) Opgeven: je kiest ervoor om bepaalde activiteiten, mensen, plaatsen of situaties te vermijden, omdat ze negatieve gedachten of gevoelens oproepen. Denk aan het verbreken van contact met familie of thuis blijven.

3) Denken: bij denken gebruik je de cognitieve controlestrategie om negatieve gedachten of gevoelens te vermijden. Denk aan iemand anders de schuld geven, piekeren of bagatelliseren.

4) Zelfdestructie: hier gaat het om schadelijk of verslavend gedrag. Deze strategie wordt gebruikt om jezelf te verdoven, zoals het drinken van alcohol. Maar het kan ook worden gebruikt om aandacht te trekken, door bijvoorbeeld zelfbeschadiging.

Vaak helpen deze controlestrategieën niet en vergroten ze ons lijden. Zo kan de controlestrategie hard werken uiteindelijk een burn-out als gevolg hebben. En zo lost piekeren het daadwerkelijke probleem vaak niet op, maar vergroot dit wel ons lijden. Hoe probeer jij je pijn te bestrijden of te vermijden? En helpt dit? Meer weten? Stuur een bericht.

Help: ik moet re-integreren maar wil niet terug, wat nu?

Door een (pre)burn-out ben je uitgevallen, maar ondertussen fysiek voldoende hersteld en de bedrijfsarts heeft geoordeeld dat je kunt re-integreren. Je krijgt het echter al benauwd wanneer je daaraan denkt en eigenlijk zie je jezelf daar ook niet terugkeren. De omgeving past simpelweg niet, maar je bent ook nog niet genoeg hersteld om te gaan solliciteren. Bovendien weet je niet wat je wilt en aankunt. De bedrijfsarts heeft immers geoordeeld eerst te beginnen met een kopje koffiedrinken op kantoor, en dit de komende maanden uitbreiden met een aantal uren werken zonder veel verantwoordelijkheden en deadlines.

Mogelijk voel je je schuldig. Vanuit een stressreactie overweeg je om je baan op te zeggen, zodat je in alle rust wat anders kunt zoeken. Maar let op: als je ziek bent en je je baan opzegt, heb je geen recht op een WW-uitkering en ziektewetuitkering! Hier kleven dus heel wat risico’s aan. Het is soms wel mogelijk om in goed overleg met je werkgever middels een vaststellingsovereenkomst afscheid te nemen. In sommige gevallen is dit voor beide partijen een goede optie. Hierbij dient zorgvuldig te worden gehandeld. Daarbij is het van belang met de bedrijfsarts te schakelen en je juridisch te laten bijstaan.

Speelt dit voor jou? Of meer weten? Stuur een bericht.

Waarom reageren we zo emotioneel bij een (pre-)burn-out?

Ons brein bestaat uit drie lagen. Het eerste en onderste deel is het reptielenbrein. Hierin zitten instincten, de gedragsmatige reflexen die bij angst of stress drie functies kent: vechten, vluchten en bevriezen. Het tweede en middelste deel, het limbische brein of zoogdierenbrein, geeft impulsen waarop de mens emotioneel reageert zonder daar bewust over na te denken. Het derde en bovenste deel, de neocortex of het menselijk brein, produceert taal en denkt na. Eenvoudig gezegd bestaan de hersenen van beneden naar boven uit een laag die doet, een laag die voelt en een laag die denkt.

Hoe meer stress je ervaart hoe meer de reactie door de onderste lagen van het brein wordt bepaald. Want hoe vertrouwder en veiliger een situatie, hoe meer het brein de tijd neemt om de gedragsmatig reactie af te stemmen op het gevoel en verstand.

Normaal gesproken is er een balans tussen de neocortex (ons verstand) en het limbische systeem (emoties en gevoel). Bij overbelasting moet de neocortex overuren maken en duwen we ons limbische systeem weg. Tijdens een (pre)burn-out slaat de neocortex volledig af, want die kan gewoon niet meer. Het limbische systeem neemt het dan over. Dit zorgt ervoor dat het logisch nadenken, plannen, concentreren, dingen onthouden allemaal niet meer gaat. We voelen dan enkel de emoties nog, en deze bestaan vaak uit: paniek, boosheid, verdriet en angst. Verder voegt het limbische brein meer emoties toe aan de stresssignalen, waardoor het reptielenbrein sneller kiest voor vechten als verdedigingsmechanisme. Vanuit angst ga je nog harder werken, met hoop op een goede afloop. De neocortex, die verstandige oplossingen zou kunnen verzinnen, werkt immers niet meer.

Herkenbaar?
Neem gerust contact op.